Spiral takma işlemi jinekolojik muayene masasında gerçekleştirilir. İlk olarak vajina içerisine spekulum adı verilen muayene aracı yerleştirilerek rahim ağzı görünür hâle getirilir. Rahim ağzı ve vajina uygun solüsyonlarla temizlendikten sonra rahmin yönü ve iç boşluğunun uzunluğu değerlendirilir.
Spiral, steril ve ince bir uygulama tüpünün içerisinde kapalı şekilde bulunur. Uygulama tüpü rahim ağzından dikkatli biçimde geçirilerek rahim boşluğuna ilerletilir. Spiral uygun derinliğe ulaştığında tüp içerisinden serbest bırakılır ve rahim içerisinde kendi şeklini alır.
Uygulama tüpü çıkarıldıktan sonra spiralin alt kısmında bulunan ince kontrol ipleri rahim ağzının dışına doğru uzanacak şekilde uygun uzunlukta kesilir. Bu ipler ilerleyen dönemde spiralin çıkarılmasına ve gerekli durumlarda yerinin kontrol edilmesine yardımcı olur.
| İşlem aşaması | Yapılan uygulama |
|---|---|
| Jinekolojik değerlendirme | Rahmin büyüklüğü, yönü ve rahim ağzının durumu değerlendirilir. |
| Spekulum yerleştirilmesi | Rahim ağzının görülebilmesi için vajinaya muayene aracı yerleştirilir. |
| Rahim ölçümü | Spiralin doğru derinliğe yerleştirilebilmesi için rahim boşluğu ölçülür. |
| Spiralin yerleştirilmesi | Spiral ince uygulama tüpüyle rahim içine ilerletilerek serbest bırakılır. |
| Kontrol iplerinin ayarlanması | Spiralin ince ipleri vajinanın üst kısmında kalacak uzunlukta kesilir. |
| Son değerlendirme | Kanama, ağrı ve genel durum kontrol edilerek gerekli bilgiler verilir. |
Spiralin rahim içerisinde doğru konuma yerleştiğinden emin olunması için bazı kadınlarda ultrason kullanılabilir. Ultrason her uygulamada zorunlu değildir; rahmin yapısı, işlemin zorluğu ve hekimin değerlendirmesine göre gerekli görülebilir.
Spiral (RİA) Taktırmadan Önce Muayene Gerekir mi?
Spiral taktırmadan önce jinekolojik muayene yapılması gerekir. Muayene sırasında rahmin büyüklüğü, yönü ve rahim ağzının durumu değerlendirilir. Rahim boşluğunu etkileyen miyom, doğuştan gelen yapısal farklılık veya enfeksiyon bulgusu olup olmadığı incelenir.
Gebelik ihtimalinin bulunmadığından emin olunması uygulama öncesindeki en önemli konulardan biridir. Son adet tarihi, yakın zamanda yaşanan korunmasız ilişkiler ve kullanılan doğum kontrol yöntemi değerlendirilir. Gerekli görülmesi durumunda gebelik testi yapılabilir.
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar açısından risk bulunan kadınlarda klamidya ve bel soğukluğu gibi enfeksiyonlara yönelik testler istenebilir. Test gerekliliği kişinin yaşı, belirtileri, cinsel öyküsü ve mevcut risk faktörlerine göre belirlenir. Her kadına aynı testlerin yapılması zorunlu değildir.
Muayene sırasında aşağıdaki konular değerlendirilir:
- Mevcut veya şüpheli gebelik ihtimali
- Son adet tarihi ve adet düzeni
- Yoğun veya düzensiz vajinal kanamalar
- Vajinal akıntı ve enfeksiyon bulguları
- Daha önce geçirilen pelvik enfeksiyonlar
- Rahimde miyom veya yapısal farklılık bulunması
- Dış gebelik öyküsü
- Daha önce kullanılan doğum kontrol yöntemleri
- Doğum, düşük veya kürtaj öyküsü
- Bakır ya da hormonlu spiral için özel risk faktörleri
| Değerlendirme | Neden yapılır? |
|---|---|
| Jinekolojik muayene | Rahmin yönünü, büyüklüğünü ve rahim ağzının durumunu belirlemek için yapılır. |
| Gebelik değerlendirmesi | Mevcut gebelik sırasında spiral takılmasını önlemek için gereklidir. |
| Enfeksiyon değerlendirmesi | Aktif rahim ağzı veya pelvik enfeksiyon bulunup bulunmadığını belirlemeye yardımcı olur. |
| Ultrason | Rahim boşluğu ve miyom gibi yapısal durumlar hakkında bilgi sağlayabilir. |
| Kanama öyküsü | Bakır veya hormonlu spiral seçiminin kişiye uygun yapılmasını sağlar. |
Aktif pelvik enfeksiyon, tedavi edilmemiş rahim ağzı enfeksiyonu, mevcut gebelik veya nedeni henüz açıklanmamış vajinal kanama bulunuyorsa spiral uygulaması ertelenebilir. Öncelikle mevcut durumun değerlendirilmesi ve gerekli tedavinin tamamlanması gerekir.
Spiral Nerede Takılır?
Spiral; kadın hastalıkları ve doğum kliniği, hastane, aile planlaması birimi veya işlemin güvenli biçimde yapılabileceği uygun sağlık kuruluşlarında takılır. Uygulama ortamında steril malzemelerin bulunması, jinekolojik muayene koşullarının sağlanması ve olası komplikasyonlara karşı gerekli tıbbi imkânların bulunması önemlidir.
Spiral takma işlemi kadın hastalıkları ve doğum uzmanı veya rahim içi araç uygulaması konusunda eğitimli bir sağlık profesyoneli tarafından yapılmalıdır. Spiral kişinin kendi kendine uygulayabileceği veya sağlık kuruluşu dışında takılabilecek bir doğum kontrol yöntemi değildir.
Uygulama yapılacak sağlık kuruluşu seçilirken yalnızca işlem ücretine göre karar verilmemelidir. İşlem öncesi muayenenin yapılması, uygun ürünün belirlenmesi, steril uygulama koşullarının sağlanması ve işlem sonrasında gerektiğinde hekime ulaşılabilmesi dikkate alınmalıdır.
- Jinekolojik muayene yapılabilecek uygun bir ortam bulunmalıdır.
- Uygulamada steril ve tek kullanımlık malzemeler kullanılmalıdır.
- Spiral kişinin rahim yapısına ve ihtiyaçlarına göre seçilmelidir.
- Uygulama öncesinde gebelik ve enfeksiyon ihtimali değerlendirilmelidir.
- İşlem sonrasında ortaya çıkabilecek sorunlar için sağlık kuruluşuna ulaşılabilmelidir.
Spiral Takma İşlemi Ne Kadar Sürer?
Spiralin rahim içerisine yerleştirilmesi genellikle yaklaşık 5-10 dakika içerisinde tamamlanabilir. Ancak bu süre yalnızca uygulamanın kendisini ifade eder. Muayene, tıbbi öykünün alınması, bilgilendirme, hazırlık ve işlem sonrasındaki kısa dinlenme süresi eklendiğinde randevu daha uzun sürebilir.
Rahim ağzının dar olması, rahmin yönünün farklı olması, kişinin daha önce doğum yapmamış olması veya uygulama sırasında ek değerlendirmeye ihtiyaç duyulması işlemin süresini uzatabilir. Bazı durumlarda ultrason eşliğinde yerleştirme yapılması gerekebilir.
| Aşama | Yaklaşık süre |
|---|---|
| Öykü ve bilgilendirme | Kişinin sağlık durumuna ve sorularına göre değişir. |
| Jinekolojik muayene | Genellikle birkaç dakika sürer. |
| Spiralin yerleştirilmesi | Çoğunlukla yaklaşık 5-10 dakika sürer. |
| İşlem sonrası değerlendirme | Ağrı, kanama ve genel duruma göre birkaç dakika dinlenme gerekebilir. |
İşlem tamamlandıktan sonra çoğu kadın kısa bir dinlenmenin ardından günlük yaşamına dönebilir. Baş dönmesi, yoğun kramp veya kendini iyi hissetmeme durumunda sağlık kuruluşunda daha uzun süre dinlenmek gerekebilir.
Spiral Takılırken Acı Olur mu?
Spiral takılırken hissedilen ağrı kişiden kişiye değişir. Spekulumun yerleştirilmesi sırasında baskı, rahmin ölçülmesi ve spiralin rahim ağzından geçirilmesi sırasında ise adet sancısına benzeyen kısa süreli bir kramp hissedilebilir.
Bazı kadınlar işlemi hafif bir rahatsızlık olarak tanımlarken bazı kadınlarda daha belirgin ağrı görülebilir. Daha önce vajinal doğum yapmamış olmak, rahim ağzının dar olması, yoğun kaygı, önceki olumsuz jinekolojik deneyimler ve kişinin ağrı eşiği hissedilen ağrının şiddetini etkileyebilir.
Ağrı ihtimali uygulama öncesinde hekimle açıkça konuşulmalıdır. Kişinin sağlık durumuna ve tercihine göre ağrı kesici ilaçlar, rahim ağzına uygulanan lokal uyuşturucu yöntemler veya farklı ağrı kontrol seçenekleri değerlendirilebilir. Her kadın için tek bir ağrı kontrol yöntemi uygun olmayabilir.
İşlem sırasında aşağıdaki hisler yaşanabilir:
- Spekulum yerleştirilirken vajinada baskı hissi
- Rahim ağzı tutulurken kısa süreli batma veya çekilme hissi
- Rahim ölçülürken adet sancısına benzeyen kramp
- Spiral bırakılırken birkaç saniye süren daha belirgin kasılma
- İşlem sonrasında hafif veya orta şiddette kasık ağrısı
- Kısa süreli baş dönmesi, terleme veya bulantı
Ağrı yönetimi: İşlem sırasında ağrı hissedildiğinde sağlık profesyoneline söylenmelidir. Kişi işlemin herhangi bir aşamasında durulmasını veya kısa bir ara verilmesini isteyebilir.
İşlemden sonraki birkaç gün adet sancısına benzeyen kramplar görülebilir. Hafif ağrı çoğunlukla zaman içerisinde azalır. Şiddetli, giderek artan veya ateş ve kötü kokulu akıntıyla birlikte ortaya çıkan ağrı normal kabul edilmemelidir.
Spiral Takıldıktan Sonra Nelere Dikkat Edilmeli?
Spiral takıldıktan sonra hafif kanama, lekelenme ve adet sancısına benzeyen kramplar görülebilir. Bu belirtiler çoğunlukla ilk günlerde azalır. Bakır spiral kullanan kadınlarda ilk adetler daha yoğun ve ağrılı olabilir. Hormonlu spiral kullananlarda ise ilk aylarda düzensiz kanama ve lekelenme yaşanabilir.
Uygulamanın yapıldığı gün yorucu fiziksel aktivitelerden kaçınmak ve kişinin kendisini iyi hissetmesine göre dinlenmek yararlı olabilir. Günlük yaşama dönüş için herkese uygulanacak zorunlu ve uzun bir istirahat süresi bulunmaz.
Cinsel ilişkiye ne zaman başlanabileceği konusunda hekimin önerisi dikkate alınmalıdır. Spiralin türü ve adet döngüsünün hangi döneminde takıldığı, gebelikten koruyucu etkinin ne zaman başlayacağını etkileyebilir. Bakır spiral uygulandığı anda koruma sağlarken hormonlu spiralde bazı durumlarda ilk yedi gün ek korunma gerekebilir.
Uygulamadan sonra dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
- Hafif kramp ve lekelenmenin kısa süreli olabileceği bilinmelidir.
- Hekimin önerdiği ağrı kesiciler önerilen dozda kullanılmalıdır.
- Spiralin türüne göre geçici ek korunma gerekip gerekmediği öğrenilmelidir.
- Kontrol iplerinin nasıl değerlendirileceği konusunda bilgi alınmalıdır.
- Şiddetli ağrı, ateş veya aşırı kanama durumunda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
- Spiralin takılma tarihi ve önerilen değişim zamanı kaydedilmelidir.
- Spiral cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumadığı için gerekli durumlarda prezervatif kullanılmalıdır.
| Belirti veya durum | Genel değerlendirme |
|---|---|
| Hafif kramp | İlk birkaç gün içerisinde görülebilir ve çoğunlukla azalır. |
| Hafif lekelenme | Uygulamadan sonra kısa süreli olarak görülebilir. |
| Şiddetli veya artan ağrı | Spiralin konumu, enfeksiyon veya başka nedenler açısından değerlendirilmelidir. |
| Ateş ve kötü kokulu akıntı | Enfeksiyon ihtimali nedeniyle gecikmeden muayene gerekir. |
| Yoğun kanama | Beklenen düzeyin üzerindeyse hekim değerlendirmesi gerekir. |
| Kontrol iplerinin hissedilmemesi | Spiralin yerinde olup olmadığı kontrol edilene kadar ek korunma gerekebilir. |
| Spiralin sert bölümünün hissedilmesi | Spiral kısmen düşmüş olabilir ve muayene edilmelidir. |
Gecikmeden başvurulması gereken durumlar: Şiddetli karın veya kasık ağrısı, ateş, titreme, kötü kokulu akıntı, aşırı kanama, bayılma, spiralin sert bölümünün hissedilmesi, pozitif gebelik testi veya adet gecikmesine eşlik eden tek taraflı ağrı durumunda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Uygulama Sonrasında Kontrol Gerekir mi?
Spiral uygulamasından sonra kontrol planı kişinin sağlık durumuna, kullanılan spiral türüne, uygulamanın nasıl gerçekleştiğine ve hekimin yaklaşımına göre belirlenir. Sağlıklı ve herhangi bir şikâyeti bulunmayan kadınlarda herkes için zorunlu olan tek bir rutin kontrol takvimi bulunmamaktadır.
Bununla birlikte bazı hekimler uygulamadan birkaç hafta sonra ilk kontrol muayenesi planlayabilir. Bu kontrolde kişinin kanama ve ağrı durumu değerlendirilir, kontrol ipleri incelenir ve gerekli görülürse ultrasonla spiralin rahim içerisindeki konumu kontrol edilir.
Rutin kontrol tarihi verilmemiş olsa bile yeni bir şikâyet ortaya çıktığında planlanan kontrol zamanının beklenmemesi gerekir. Kullanıcı istediği zaman yan etkiler, kanama düzeni, ağrı, kontrol ipleri veya yöntem değişikliği hakkında hekimine başvurabilir.
Aşağıdaki durumlarda kontrol önerilebilir:
- Uygulamanın zor gerçekleşmiş olması
- Spiralin konumuyla ilgili şüphe bulunması
- Kontrol iplerinin hissedilememesi
- İplerin önceki döneme göre belirgin şekilde uzaması
- Şiddetli veya devam eden kasık ağrısı
- Beklenenden daha yoğun ya da uzun süren kanama
- Cinsel ilişki sırasında yeni başlayan ağrı
- Gebelik şüphesi veya pozitif gebelik testi
- Ateş ve kötü kokulu vajinal akıntı
Kontrol ipleri vajinanın üst bölümünde ince ipler şeklinde hissedilebilir. İplerin hissedilememesi her zaman spiralin düştüğü anlamına gelmez; ipler rahim ağzının içerisine kıvrılmış olabilir. Ancak spiralin konumu doğrulanana kadar gebelikten korunma konusunda ek önlem alınması gerekebilir.
İşlem Öncesinde Nasıl Hazırlık Yapılmalıdır?
Spiral taktırmadan önce son adet tarihinin, yakın dönemdeki korunmasız ilişkilerin ve kullanılan doğum kontrol yönteminin bilinmesi önemlidir. Gebelik ihtimali konusunda hekime eksiksiz bilgi verilmelidir. Adet gecikmesi veya gebelik şüphesi varsa uygulama öncesinde mutlaka belirtilmelidir.
Kullanılan ilaçlar, bilinen hastalıklar, ilaç alerjileri, kan sulandırıcı kullanımı, geçirilmiş pelvik enfeksiyonlar ve önceki jinekolojik işlemler hakkında hekime bilgi verilmelidir. Bakır spiral düşünülen kişilerde bakırla ilişkili özel hastalıklar, hormonlu spiral düşünülen kişilerde ise hormon duyarlı hastalık öyküsü değerlendirilir.
Randevu öncesinde normal şekilde yemek yenebilir. Aç gelinmesi genellikle gerekmez. Açlık, işlem sırasında baş dönmesi ve halsizlik hissini artırabileceği için hekim farklı bir öneride bulunmadıkça hafif bir öğün tüketilebilir.
İşlem öncesindeki hazırlık önerileri şunlardır:
- Son adet tarihinin ilk günü not edilmelidir.
- Son korunmasız ilişkinin tarihi hekime bildirilmelidir.
- Kullanılan ilaçların ve mevcut hastalıkların listesi hazırlanmalıdır.
- Gebelik şüphesi veya enfeksiyon belirtileri saklanmamalıdır.
- Hekim önermedikçe vajinal ilaç veya antiseptik ürün kullanılmamalıdır.
- Ağrı konusunda kaygı varsa işlemden önce ağrı kontrol seçenekleri konuşulmalıdır.
- Hekim tarafından önerilen ilaçlar belirtilen zamanda kullanılmalıdır.
- Rahat kıyafetler tercih edilebilir.
- İşlem sonrası hafif kanama ihtimaline karşı ped bulundurulabilir.
- Baş dönmesi veya yoğun kramp ihtimaline karşı dönüş için destek alınabilir.
| Hazırlık konusu | Öneri |
|---|---|
| Yeme ve içme | Hekim farklı bir talimat vermediyse aç gelmek gerekmez. |
| Ağrı kontrolü | Ağrı kesici veya lokal uyuşturma seçenekleri önceden hekimle konuşulmalıdır. |
| Adet dönemi | Spiral yalnızca adetliyken takılmaz; gebelik dışlandığında uygun zamanda uygulanabilir. |
| Gebelik testi | Gebelik ihtimali varsa gerekli görülebilir. |
| Enfeksiyon testleri | Risk faktörü veya belirti varsa uygulama öncesinde ya da aynı gün yapılabilir. |
| İşlem sonrası ulaşım | Çoğu kadın tek başına dönebilir; kaygı veya bayılma öyküsü varsa refakatçi yararlı olabilir. |
Spiral takma işlemi kısa süreli olsa da doğru ürün seçimi ve güvenli uygulama için ön değerlendirme önemlidir. İşlem öncesinde ağrı, kanama, koruyuculuğun ne zaman başlayacağı ve hangi belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği açık biçimde konuşulmalıdır.
Sorumluluk reddi: Sorumluluk reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi veya kişiye özel doğum kontrol yöntemi önerisi yerine geçmez.