Miyom ameliyatı; yoğun veya uzun süren kanama, kasık ve pelvik ağrı, çevre organlara baskı, kansızlık, gebelikle ilgili sorunlar ya da miyomların büyüklüğü ve yerleşimine bağlı belirgin şikâyetler olduğunda gündeme gelebilir. Ameliyatta yalnızca miyomların çıkarıldığı miyomektomi veya gerekli görülen bazı durumlarda rahmin çıkarıldığı histerektomi uygulanabilir. Miyomun sayısı, büyüklüğü, rahimdeki yeri, kişinin yaşı, gebelik isteği ve genel sağlık durumu ameliyat yönteminin belirlenmesinde önemlidir.

Miyom Ameliyatı Neden Yapılır?

Miyomların tamamı ameliyat gerektirmez. Küçük, herhangi bir şikâyete neden olmayan veya takiplerde belirgin değişiklik göstermeyen miyomlarda yalnızca düzenli takip yeterli olabilir. Cerrahi tedavi daha çok miyomların günlük yaşamı etkileyen belirtilere neden olduğu, diğer tedavi seçeneklerinin yeterli olmadığı veya miyomun özelliklerinin cerrahi değerlendirmeyi gerekli hale getirdiği durumlarda gündeme gelir.

Miyom ameliyatının en sık nedenlerinden biri yoğun veya uzun süre devam eden adet kanamasıdır. Miyomlar özellikle rahim boşluğuna doğru yerleştiğinde adet kanamasının miktarını artırabilir. Uzun süre devam eden yoğun kan kaybı zaman içerisinde demir eksikliği ve kansızlığa neden olabilir. Kanama kişinin günlük yaşamını belirgin şekilde etkiliyorsa ve diğer tedavilerle yeterli kontrol sağlanamıyorsa cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Ameliyatın gündeme gelmesine neden olabilecek diğer durumlar şunlardır:

Yoğun veya uzun süreli adet kanaması,
Kan kaybına bağlı kansızlık gelişmesi,
Sürekli veya tekrarlayan kasık ve pelvik ağrı,
Karında dolgunluk veya belirgin büyüme hissi,
Mesaneye baskıya bağlı sık idrara çıkma,
Bağırsaklara baskıya bağlı kabızlık veya dışkılama güçlüğü,
Miyomların rahim boşluğunu bozması,
Gebelik oluşmasını veya gebeliğin devamını etkileyebilecek bazı miyomların bulunması,
Miyomların büyüklüğü veya yerleşimi nedeniyle diğer tedavilerin uygun olmaması.

Özellikle çocuk sahibi olmak isteyen kişilerde rahmin korunması önemli olabilir. Bu durumda uygun hastalarda miyomektomi tercih edilerek yalnızca miyomların çıkarılması ve rahmin korunması amaçlanabilir. Miyomektominin temel farkı, histerektomiden farklı olarak rahmin yerinde bırakılmasıdır.

Miyom Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Miyom ameliyatının nasıl yapılacağı her hasta için aynı değildir. Cerrahi yaklaşım belirlenirken miyomların sayısı, çapı, rahim duvarındaki konumu, rahim boşluğuna uzanıp uzanmadığı ve kişinin daha önce geçirdiği ameliyatlar gibi birçok faktör dikkate alınır. Ayrıca kişinin gebelik isteğinin bulunması da cerrahi yöntemin seçiminde önemli rol oynar.

Miyomektomi yapılacaksa temel amaç miyomların rahim dokusundan çıkarılması ve rahmin mümkün olduğunca korunmasıdır. İşlem açık ameliyatla, laparoskopik veya robotik yöntemle ya da rahim boşluğuna doğru uzanan uygun miyomlarda histeroskopik olarak gerçekleştirilebilir.

Histeroskopik miyomektomide karında kesi yapılmaz. Vajina ve rahim ağzından rahim boşluğuna ilerletilen histeroskop adı verilen ince bir cihaz kullanılır. Bu yöntem özellikle rahim boşluğuna doğru uzanan submukozal miyomlarda uygulanabilir.

Laparoskopik miyomektomide karın bölgesine birkaç küçük kesi açılır ve ince cerrahi aletlerle miyomlar çıkarılır. Uygun hastalarda daha küçük kesilerle ameliyat yapılmasını sağlar. Robotik cerrahi de benzer şekilde küçük kesiler üzerinden uygulanabilir.

Açık miyomektomide ise karın bölgesinden daha geniş bir kesi yapılarak rahme ulaşılır. Çok büyük, çok sayıda veya cerrahi olarak daha zor yerleşimli miyomlarda açık cerrahi gerekebilir. Açık cerrahi ile minimal invaziv yöntemlerin seçimi hastanın klinik özelliklerine göre yapılır.

Bazı kişilerde miyomların yanı sıra rahimle ilgili başka sorunların bulunması, kişinin gebelik planının olmaması veya miyomların çok yaygın olması gibi durumlarda histerektomi de değerlendirilebilir. Histerektomide rahim çıkarıldığı için rahimde yeni miyom oluşması mümkün değildir. Ancak bu yöntem kalıcı olarak gebelik olasılığını ortadan kaldırdığından karar kişiye özel verilmelidir.

Ne Zaman Miyom Ameliyatı Gerekir?

Miyomun yalnızca bulunması veya belirli bir santimetreye ulaşması tek başına ameliyat gerektirdiği anlamına gelmez. Ameliyat kararı, miyomun kişide oluşturduğu belirtiler ve genel klinik tablo ile birlikte değerlendirilir. Özellikle belirgin şikâyeti olmayan kişilerde takip tercih edilebilir.

Ameliyat kararı şu durumlarda daha fazla gündeme gelebilir:

Yoğun kanamanın günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemesi,
Kan kaybına bağlı kansızlığın gelişmesi veya tekrarlaması,
İlaç tedavisiyle kanamanın yeterince kontrol edilememesi,
Kasık veya pelvik ağrının sürekli hale gelmesi,
Mesane ya da bağırsak üzerinde belirgin bası oluşması,
Miyomların rahim boşluğunu belirgin şekilde bozması,
Gebelik planını etkileyebilecek uygun özellikte miyom bulunması,
Miyomların büyüklüğü, sayısı veya yerleşiminin ciddi şikâyetlere neden olması.

Gebelik planlayan kişilerde karar daha farklı değerlendirilir. Her miyom doğurganlığı etkilemez. Ancak rahim boşluğunu bozan veya belirli büyüklük ve konumda bulunan bazı miyomlar gebelikle ilgili sorunlarla ilişkili olabilir. Bu nedenle yalnızca miyomun varlığına bakılarak ameliyat kararı verilmemelidir.

Menopoza yaklaşan kişilerde ise belirtilerin şiddeti ve miyomun büyüklüğü ile birlikte menopoz sonrası miyomların küçülme eğilimi de karar sürecine dahil edilebilir. Bu nedenle benzer boyutlarda miyomu bulunan iki kişide farklı tedavi yaklaşımlarının tercih edilmesi mümkündür.

Miyom Ameliyatında Olası Riskler Nelerdir?

Her cerrahi işlemde olduğu gibi miyom ameliyatlarında da bazı komplikasyon riskleri bulunur. Riskin düzeyi uygulanan yönteme, miyomların büyüklüğüne ve sayısına, ameliyatın kapsamına ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişebilir. Açık cerrahi ile minimal invaziv yöntemlerin risk ve iyileşme profilleri birbirinden farklıdır.

Miyomektomide karşılaşılabilecek olası risklerden bazıları şunlardır:

Ameliyat sırasında veya sonrasında kanama,
Kan nakli gereksinimi,
Enfeksiyon,
Rahim veya çevredeki organlarda yaralanma,
Ameliyat sonrasında karın veya rahim içinde yapışıklık gelişmesi,
Anesteziye bağlı komplikasyonlar,
Yeni miyomların ilerleyen yıllarda tekrar gelişebilmesi,
Nadiren ameliyat planının genişletilmesi gerekmesi.

Miyomektomi sırasında rahim duvarında kesi yapılabildiği için iyileşme sonrasında rahim dokusunda skar oluşabilir. ACOG, miyomektomi sonrası oluşabilecek iç yapışıklıkların bazı kişilerde doğurganlık üzerinde etkili olabileceğini ve gelecekteki bazı gebeliklerde sezaryen doğum gerekebileceğini belirtmektedir.

Histeroskopik miyomektominin de kendine özgü riskleri vardır. Rahim veya rahim ağzında yaralanma, kanama ve işlem sırasında kullanılan sıvıyla ilişkili komplikasyonlar görülebilir. ACOG, histeroskopik miyomektomide komplikasyonların genel olarak düşük oranlarda görüldüğünü bildirmektedir.

Laparoskopik ve robotik ameliyatlarda küçük kesiler kullanılması iyileşme açısından avantaj sağlayabilir; ancak bu yöntemlerde de kanama, enfeksiyon, çevre organlarda yaralanma veya açık ameliyata geçiş ihtimali gibi cerrahi riskler tamamen ortadan kalkmaz.

Ameliyat öncesinde hasta ile uygulanacak yöntem, beklenen yarar, olası komplikasyonlar ve alternatif tedaviler hakkında değerlendirme yapılması önemlidir. ACOG da miyom cerrahilerinde yönteme özgü yarar ve risklerin hasta ile birlikte değerlendirilmesini önermektedir.

Ameliyat Öncesi Miyom İçin Hangi Değerlendirmeler Yapılır?

Miyom ameliyatı öncesinde amaç yalnızca miyomun büyüklüğünü belirlemek değildir. Miyomların sayısı, rahim içerisindeki konumu, çevre dokularla ilişkisi, kişinin kan değerleri, eşlik eden hastalıkları ve gebelik planı birlikte değerlendirilir. Bu bilgiler cerrahi yöntemin belirlenmesine yardımcı olur.

İlk aşamada kişinin şikâyetleri ayrıntılı olarak sorgulanır. Adet kanamasının miktarı ve süresi, kasık ağrısı, idrar veya bağırsak şikâyetleri, gebelik isteği ve daha önce uygulanan tedaviler değerlendirilir.

Ameliyat öncesinde yapılabilecek değerlendirmeler arasında şunlar bulunabilir:

Jinekolojik muayene,
Transvajinal veya abdominal ultrason,
Gerekli durumlarda manyetik rezonans görüntüleme (MR),
Hemoglobin ve diğer kan değerlerinin değerlendirilmesi,
Kan grubu ve ameliyata yönelik rutin laboratuvar testleri,
Gebelik planının ve doğurganlık beklentisinin değerlendirilmesi,
Anestezi açısından genel sağlık durumunun değerlendirilmesi,
Kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi.

Ultrason miyomların büyüklüğü, sayısı ve konumu hakkında temel bilgiler sağlar. Daha karmaşık veya çok sayıda miyom bulunan bazı hastalarda MR, miyomların rahimdeki dağılımını ve çevre dokularla ilişkisini daha ayrıntılı göstermek amacıyla kullanılabilir.

Yoğun adet kanaması bulunan kişilerde ameliyat öncesinde kansızlık bulunup bulunmadığı önemlidir. Hemoglobin değerinin düşük olması halinde ameliyat öncesi dönemde kansızlığın düzeltilmesine yönelik tedaviler planlanabilir.

Ameliyat öncesindeki en önemli değerlendirmelerden biri de kişinin gelecekte gebelik isteyip istemediğidir. Rahmin korunması isteniyorsa ve klinik olarak uygunsa miyomektomi ön planda tutulabilir.

Uygulanabilecek Miyom Ameliyatı Yöntemleri Nelerdir?

Miyom ameliyatlarında tek bir cerrahi yöntem yoktur. Uygulanacak yöntem miyomun rahimdeki konumu, büyüklüğü ve sayısına göre değişir. Cerrahi planlamada kişinin rahmini korumak isteyip istemediği de önemli bir faktördür.

Yöntem	Nasıl Uygulanır?	Daha Çok Hangi Durumlarda Değerlendirilebilir?
Histeroskopik Miyomektomi	Vajina ve rahim ağzından rahim boşluğuna girilerek miyom çıkarılır.	Rahim boşluğuna doğru uzanan uygun submukozal miyomlarda kullanılabilir.
Laparoskopik Miyomektomi	Karında açılan küçük kesilerden kamera ve cerrahi aletlerle gerçekleştirilir.	Sayı, büyüklük ve konumu minimal invaziv cerrahiye uygun miyomlarda değerlendirilebilir.
Robotik Miyomektomi	Laparoskopiye benzer küçük kesiler kullanılarak robotik cerrahi sistemiyle yapılır.	Uygun yerleşim ve büyüklükteki miyomlarda tercih edilebilir.
Açık Miyomektomi	Karın bölgesinde daha geniş bir kesiyle rahme ulaşılarak miyomlar çıkarılır.	Büyük, çok sayıda veya daha karmaşık yerleşimli miyomlarda gerekebilir.
Histerektomi	Rahim cerrahi olarak çıkarılır.	Rahmin korunmasının gerekli olmadığı ve diğer klinik faktörlerin uygun olduğu bazı hastalarda değerlendirilebilir.

Histeroskopik miyomektomi özellikle rahim boşluğu içerisine doğru büyüyen miyomlarda uygulanır ve karın kesisi gerektirmez. Ancak rahmin dış yüzeyine doğru büyüyen miyomlarda bu yöntem kullanılamaz.

Laparoskopik ve robotik miyomektomi, uygun hastalarda küçük kesilerle yapılabilen rahim koruyucu yöntemlerdir. Miyomların çok büyük veya çok sayıda olması halinde ise açık miyomektomi daha uygun olabilir.

Histerektomi ise rahmin tamamen çıkarılmasını içerir. Bu nedenle ameliyat sonrasında gebelik mümkün olmaz. Miyomektomiden farklı olarak rahimde yeni miyom gelişmesi söz konusu değildir. Histerektomi kararı kişinin yaşı, şikâyetleri, miyomların özellikleri, daha önce uygulanan tedaviler ve gebelik isteği göz önünde bulundurularak verilmelidir.

Yöntemlere Göre İyileşme Süreçleri

Miyom ameliyatı sonrasında iyileşme süresi uygulanan cerrahi yönteme göre önemli ölçüde değişebilir. Genel olarak daha küçük kesilerle gerçekleştirilen minimal invaziv yöntemlerde hastanede kalış ve günlük yaşama dönüş süresi açık karın ameliyatına göre daha kısa olabilir.

Histeroskopik miyomektomi karın kesisi gerektirmediği için iyileşme genellikle diğer miyomektomi yöntemlerinden daha hızlıdır. İşlem sonrasında hafif kramp ve vajinal kanama veya lekelenme görülebilir. Yapılan işlemin kapsamına göre günlük aktivitelere dönüş süresi değişebilir.

Laparoskopik veya robotik miyomektomide karında küçük kesiler bulunduğundan açık ameliyata göre daha kısa iyileşme süresi beklenebilir. Ancak rahim duvarına yapılan cerrahi işlemin kapsamı, çıkarılan miyomların sayısı ve büyüklüğü iyileşme süresini etkiler.

Açık miyomektomide daha geniş bir karın kesisi bulunduğu için ameliyat sonrası ağrı, hareket kısıtlılığı ve günlük yaşama dönüş süresi minimal invaziv yöntemlere göre daha uzun olabilir.

Ameliyat Yöntemi	Genel İyileşme Özelliği
Histeroskopik miyomektomi	Karın kesisi olmadığı için genellikle daha kısa iyileşme süreci görülür.
Laparoskopik miyomektomi	Küçük kesiler sayesinde açık cerrahiye göre günlük aktivitelere daha erken dönüş mümkün olabilir.
Robotik miyomektomi	Laparoskopik cerrahiye benzer şekilde minimal invaziv bir iyileşme süreci olabilir.
Açık miyomektomi	Daha geniş karın kesisi nedeniyle iyileşme daha uzun sürebilir.
Histerektomi	İyileşme süresi ameliyatın açık, laparoskopik veya vajinal yöntemle yapılmasına göre değişir.

İyileşme süresi yalnızca kullanılan yönteme göre belirlenmez. Kişinin yaşı, genel sağlık durumu, çıkarılan miyomların sayısı, ameliyatın süresi, kan kaybı ve herhangi bir komplikasyon gelişip gelişmediği de iyileşme sürecini etkileyebilir.

Miyom Ameliyatı Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

Miyom ameliyatı sonrasında dikkat edilmesi gerekenler uygulanan yönteme göre değişebilir. Bu nedenle taburculuk sırasında verilen kişisel ameliyat sonrası öneriler öncelikli olarak takip edilmelidir.

İlk günlerde ağrı, yorgunluk ve hareket sırasında hassasiyet görülebilir. Ağrı kesici ilaçlar reçete edilmişse önerilen şekilde kullanılmalıdır. Özellikle açık veya laparoskopik cerrahi sonrasında kesi bölgelerinin temiz ve kuru tutulması ve yara yerinde meydana gelen değişikliklerin takip edilmesi önemlidir.

Ameliyat sonrası dönemde genel olarak şu noktalara dikkat edilebilir:

Doktor tarafından reçete edilen ilaçların önerilen şekilde kullanılması,
Yara yerinin temiz tutulması,
İlk günlerde ağır kaldırmaktan kaçınılması,
Aktivite düzeyinin aşamalı olarak artırılması,
Yeterli sıvı alınması,
Kabızlığı önlemeye yardımcı olacak dengeli beslenme,
Kontrol muayenelerinin aksatılmaması,
Cinsel ilişki ve egzersize dönüş konusunda cerrahın önerilerine uyulması.

Ameliyat sonrası hafif vajinal kanama veya lekelenme bazı yöntemlerden sonra görülebilir. Bununla birlikte kanamanın belirgin şekilde artması, şiddetli veya giderek kötüleşen ağrı, yüksek ateş, kötü kokulu vajinal akıntı, yara yerinde kızarıklık veya akıntı gibi belirtiler gelişirse değerlendirme gerekebilir.

Özellikle nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma, kontrol edilemeyen kanama veya ani gelişen şiddetli ağrı gibi belirtilerde gecikmeden tıbbi yardım alınmalıdır.

Miyomektomi sonrasında gelecekte gebelik planlanıyorsa gebelik için ne kadar beklenmesi gerektiği kişiye ve yapılan rahim kesilerinin özelliklerine göre değişebilir. Bu nedenle gebelik planı ameliyatı gerçekleştiren kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ile birlikte değerlendirilmelidir. ACOG ayrıca miyomektomi sonrasında bazı gebeliklerde sezaryen doğum gerekebileceğini belirtmektedir.

Sonuç olarak miyom ameliyatında amaç yalnızca miyomu çıkarmak değil, kişinin şikâyetlerini azaltırken rahim, doğurganlık beklentisi ve genel sağlık durumunu da dikkate alan uygun tedavi yaklaşımını belirlemektir. Miyomun boyutu ve sayısı tek başına ameliyat kararını belirlemez; belirtiler, yerleşim, yaş, gebelik planı ve alternatif tedavi seçenekleri birlikte değerlendirilir.

Sorumluluk Reddi

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Burada yer alan bilgiler tıbbi tanı, tedavi önerisi veya kişiye özel hekim değerlendirmesinin yerine geçmez. Miyom ameliyatının gerekli olup olmadığı, uygulanacak ameliyat yöntemi ve ameliyat sonrası takip planı; miyomların büyüklüğü, sayısı, yerleşimi, kişinin yaşı, genel sağlık durumu ve gebelik beklentisi gibi birçok faktöre göre değişebilir.

Yoğun veya kontrol edilemeyen vajinal kanama, ani ve şiddetli karın veya kasık ağrısı, bayılma, nefes darlığı, yüksek ateş ya da ameliyat sonrasında giderek kötüleşen şikâyetler bulunması halinde sağlık kuruluşuna başvurulması gerekir.