Menopozda Miyom

Menopozda miyom, rahmin kas tabakasından gelişen iyi huylu oluşumların menopoz dönemindeki durumunu ifade eder. Miyomlar östrojen ve progesteron gibi hormonlardan etkilenebildiği için menopozla birlikte hormon seviyelerinin azalması çoğu miyomun büyümesinin yavaşlamasına veya boyutunun küçülmesine neden olabilir. Ancak her miyom aynı şekilde davranmaz. Menopoz sonrasında devam eden kanama, yeni başlayan kasık ağrısı, karında büyüme hissi veya takiplerde miyom boyutunda artış görülmesi durumunda nedenin ayrıntılı olarak değerlendirilmesi önemlidir.

Menopozda Miyom Belirtileri Nelerdir?

Miyomlar menopoz döneminde herhangi bir belirtiye yol açmadan varlığını sürdürebilir. Özellikle küçük ve rahim boşluğuna baskı yapmayan miyomlar, rutin jinekolojik muayene veya ultrason sırasında tesadüfen görülebilir. Menopozla birlikte hormon düzeylerinin azalması nedeniyle daha önce miyoma bağlı yaşanan bazı şikâyetlerde de azalma görülebilir.

Bununla birlikte miyomun büyüklüğü, sayısı ve rahimde bulunduğu bölgeye göre menopoz döneminde veya sonrasında bazı belirtiler devam edebilir. Özellikle büyük miyomlar çevredeki mesane ve bağırsak gibi organlara baskı oluşturabilir.

Görülebilecek belirtiler arasında şunlar yer alabilir:

• Alt karın veya kasık bölgesinde basınç ve dolgunluk hissi,
• Karın çevresinde belirginleşme veya şişkinlik,
• Kasık veya bel bölgesinde ağrı,
• Mesaneye baskıya bağlı sık idrara çıkma,
• Bağırsaklara baskı oluşması halinde kabızlık veya dışkılama güçlüğü,
• Cinsel ilişki sırasında ağrı veya rahatsızlık hissi,
• Menopoz sonrası vajinal kanama veya lekelenme.

Özellikle menopoz sonrası vajinal kanama ayrı bir önem taşır. Menopoz, genellikle 12 ay boyunca adet görülmemesiyle tanımlandığından bu dönemden sonra ortaya çıkan herhangi bir vajinal kanamanın yalnızca miyoma bağlanmaması gerekir. Vajinal veya rahim içi dokulardaki incelme, polipler, endometrial hiperplazi ve daha seyrek olarak rahim kanseri gibi farklı nedenler de menopoz sonrası kanamaya yol açabilir. Bu nedenle kanamanın kaynağının değerlendirilmesi gerekir.

Menopoz Sonrası Miyom Neden Büyür?

Miyomlar hormonlara duyarlı oluşumlardır. Üreme döneminde östrojen ve progesteron hormonlarının etkisi miyomların büyümesine katkıda bulunabilir. Menopozdan sonra yumurtalıkların hormon üretiminin belirgin biçimde azalması nedeniyle miyomların çoğunda büyümenin yavaşlaması veya zaman içinde küçülme beklenir.

Ancak menopoz sonrası dönemde bütün miyomların mutlaka küçüleceği söylenemez. Bazı miyomlar uzun süre benzer boyutlarda kalabilir. Daha önce bilinen bir miyomun menopoz sonrasında büyüdüğünün görülmesi ise özellikle düzenli takip gerektiren bir durumdur.

Menopoz sonrası miyom boyutunda değişiklik görülmesinin değerlendirilmesinde şu durumlar dikkate alınabilir:

• Hormon tedavileri: Menopoz belirtileri nedeniyle kullanılan hormon tedavileri bazı kadınlarda miyomların büyüklüğü veya miyoma bağlı şikâyetler üzerinde etkili olabilir. Bu nedenle daha önce miyomu bulunan kişilerde kullanılan tedavinin türü ve dozu değerlendirmeye dahil edilir.
• Başlangıçtaki miyom büyüklüğü: Büyük miyomların küçülmesi zaman alabilir ve menopoz sonrasında da belirgin boyutlarda kalabilir.
• Miyomun yapısı ve yerleşimi: Rahim duvarı içindeki, rahim dışına doğru büyüyen veya rahim boşluğuna uzanan miyomların oluşturduğu belirtiler birbirinden farklı olabilir.
• Bireysel hormonal farklılıklar: Menopozdan sonra östrojen üretimi büyük ölçüde azalsa da hormon metabolizması kişiden kişiye farklılık gösterebilir.
• Ölçüm farklılıkları: Farklı tarihlerde veya farklı merkezlerde yapılan ultrason ölçümleri arasında küçük farklılıklar görülebilir. Bu nedenle değişimin gerçek bir büyüme olup olmadığı önceki görüntülerle karşılaştırılarak değerlendirilir.

Menopoz sonrası dönemde belirgin veya hızlı büyüme tespit edilmesi tek başına kanser anlamına gelmez. Bununla birlikte menopoz sonrasında büyümeye devam eden bir rahim kitlesinin yalnızca “miyom büyüdü” şeklinde kabul edilmeden ayrıntılı değerlendirilmesi önemlidir.

Miyomların Durumu Menopoz Döneminde Nasıl Değişir?

Menopoza geçiş süreci bir anda gerçekleşmez. Perimenopoz olarak adlandırılan dönemde hormon seviyeleri düzensiz şekilde değişebilir. Bu dönemde adet düzensizlikleri, zaman zaman yoğun kanamalar ve miyomlara bağlı şikâyetler devam edebilir. Menopoz tamamlandıktan sonra ise östrojen ve progesteron seviyelerinin azalmasıyla miyomların hormon desteği de azalır.

Bu nedenle genel olarak miyomların menopoz sonrası davranışı şu şekilde özetlenebilir:

Miyomların menopoz sonrasında küçülme eğiliminde olması, daha önce tanı konmuş her miyomun takibinin tamamen bırakılabileceği anlamına gelmez. Özellikle büyük miyomlarda, menopoz öncesinde hızlı büyüme öyküsü bulunanlarda veya şikâyetlerin devam ettiği durumlarda takip planı kişiye göre oluşturulur.

Miyomun yalnızca çapına bakılması da yeterli olmayabilir. Rahimdeki konumu, sayısı, çevre organlara yaptığı bası, ultrason görünümü ve önceki incelemelerle karşılaştırıldığında değişim gösterip göstermediği birlikte değerlendirilir.

Miyom İçin Menopoz Döneminde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Menopoz döneminde daha önceden bilinen bir miyomun bulunması çoğu zaman acil bir sağlık sorunu anlamına gelmez. Ancak menopoz sonrasında ortaya çıkan bazı değişikliklerin normal menopoz sürecinin bir parçası olarak kabul edilmemesi gerekir.

Özellikle aşağıdaki durumlar değerlendirme gerektirebilir:

• 12 ay veya daha uzun süredir adet görülmemesine rağmen yeniden vajinal kanama başlaması,
• Tek seferlik dahi olsa menopoz sonrası lekelenme görülmesi,
• Bilinen miyomun takiplerde belirgin biçimde büyümesi,
• Alt karında giderek artan dolgunluk veya basınç hissi,
• Yeni başlayan veya şiddeti artan kasık ağrısı,
• Karın çevresinde açıklanamayan büyüme,
• Sık idrara çıkma veya mesaneyi tam boşaltamama hissi,
• Bağırsak alışkanlıklarında basıya bağlı olabilecek değişiklikler,
• Açıklanamayan halsizlik, kansızlık veya genel sağlık durumunda belirgin değişiklik.

Menopoz sonrası kanama özellikle önemlidir. Kanamanın miktarının az olması veya yalnızca birkaç damla şeklinde görülmesi değerlendirme ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Menopoz sonrası kanamanın çok sayıda iyi huylu nedeni bulunmakla birlikte rahim iç tabakasına ait hastalıkların dışlanması amacıyla incelenmesi gerekir.

Değerlendirmede kişinin şikâyetlerine göre jinekolojik muayene ve transvajinal ultrason kullanılabilir. Ultrasonda rahmin ve miyomun yapısı, büyüklüğü, konumu ve rahim iç tabakasının görünümü incelenebilir. Önceki ultrasonların bulunması, miyom boyutunun zaman içindeki değişimini değerlendirmek açısından yararlıdır.

Bazı durumlarda ultrasonun sağladığı bilgiler yeterli olmayabilir. Kitlenin yapısının daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğinde manyetik rezonans görüntüleme gibi ek yöntemlerden yararlanılabilir. Menopoz sonrası kanama söz konusuysa rahim iç tabakasının değerlendirilmesine yönelik ek incelemeler de gerekli olabilir.

Rahim Kanseri ile Miyom Arasında Menopoz Sonrası Bir İlişki Var mıdır?

Miyomlar genel olarak rahmin düz kas dokusundan gelişen iyi huylu tümörlerdir. Rahim kanseri ise rahmin farklı dokularından kaynaklanabilen kötü huylu hastalıkları ifade eder. Bu nedenle miyom ile rahim kanseri aynı hastalık değildir ve miyom bulunması doğrudan rahim kanseri olduğu anlamına gelmez.

Burada önemli olan, menopoz sonrasında ortaya çıkan yeni belirtilerin otomatik olarak mevcut miyoma bağlanmamasıdır. Özellikle menopoz sonrası vajinal kanama hem iyi huylu nedenlerle hem de endometrium olarak adlandırılan rahim iç tabakasına ait hastalıklarla ilişkili olabilir. Rahim iç tabakasının incelmesine bağlı kanama, polip ve endometrial hiperplazi gibi nedenlerin yanında rahim kanseri de olası nedenler arasında bulunduğundan menopoz sonrası kanamanın değerlendirilmesi önerilir.

Ayrıca rahmin kas dokusundan gelişen ve miyomdan farklı olan leiomyosarkom gibi nadir kötü huylu tümörler de bulunmaktadır. Görüntüleme sırasında bazı rahim kitlelerinin iyi huylu miyomlardan kesin olarak ayırt edilmesi her zaman kolay olmayabilir. Bu nedenle özellikle menopoz sonrasında büyümeye devam eden, alışılmadık görüntüleme özellikleri bulunan veya yeni belirtilere neden olan kitlelerde daha ayrıntılı değerlendirme gerekebilir.

Miyom ve kötü huylu rahim hastalıkları arasındaki temel farklar genel hatlarıyla şöyle açıklanabilir:

Dolayısıyla menopoz sonrasında bilinen bir miyomun bulunması tek başına kanser şüphesi oluşturmaz. Asıl önemli olan miyomun zaman içindeki davranışının ve eşlik eden belirtilerin birlikte değerlendirilmesidir.

Menopozda Miyom Tedavisi Kararı Neye Göre Verilir?

Menopoz dönemindeki her miyomun tedavi edilmesi gerekmez. Herhangi bir şikâyete neden olmayan, görüntüleme bulguları olağan olan ve takiplerde büyüme göstermeyen miyomlarda belirli aralıklarla takip yeterli olabilir. Menopoz sonrası hormon seviyelerinin düşmesiyle miyomların küçülme eğilimi göstermesi de bazı hastalarda tedavi gereksinimini azaltabilir.

Tedavi kararı yalnızca miyomun çapına bakılarak verilmez. Birden fazla klinik ve görüntüleme bulgusu birlikte değerlendirilir.

Karar sürecinde özellikle şu faktörler önemlidir:

• Miyomun büyüklüğü: Büyük miyomlar mesane, bağırsak ve çevre dokular üzerinde bası oluşturabilir.
• Miyomun yeri: Rahim boşluğuna doğru büyüyen miyom ile rahmin dış yüzeyine doğru büyüyen miyomun oluşturduğu şikâyetler farklı olabilir.
• Miyom sayısı: Tek bir miyom ile rahmin farklı bölgelerine dağılmış çok sayıda miyom farklı şekilde değerlendirilebilir.
• Büyüme hızı: Önceki görüntülemelerle karşılaştırıldığında belirgin büyüme görülmesi takip ve inceleme planını değiştirebilir.
• Kanama: Menopoz sonrası kanamanın nedeni belirlenmeli ve rahim iç tabakasına ait hastalıklar dışlanmalıdır.
• Ağrı ve bası belirtileri: Sürekli ağrı, idrar veya bağırsak şikâyetleri tedavi kararında dikkate alınabilir.
• Görüntüleme özellikleri: Ultrason veya gerekli durumlarda MR incelemesinde kitlenin yapısı değerlendirilir.
• Kişinin genel sağlık durumu: Yaş, eşlik eden hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve ameliyat riskleri tedavi seçiminde önemlidir.
• Hormon tedavisi kullanımı: Menopoz için hormon tedavisi kullananlarda miyomların seyri ayrıca değerlendirilir.

Tedavi seçenekleri kişinin şikâyetlerine ve miyomun özelliklerine göre değişebilir. Bazı kişilerde yalnızca düzenli takip yeterliyken, bazı durumlarda şikâyetlerin kontrolüne yönelik ilaç tedavileri veya girişimsel yöntemler değerlendirilebilir. Cerrahi seçenekler arasında miyomun çıkarılması veya gerekli görülen durumlarda rahmin alınması gibi yöntemler bulunabilir. Uygulanacak yöntemin belirlenmesinde miyomların boyutu, sayısı ve konumu önemli rol oynar.

Özellikle menopoz sonrası yeni başlayan vajinal kanama, takiplerde büyüyen rahim kitlesi veya giderek artan ağrı gibi durumlarda tedavi kararından önce belirtilerin nedeninin netleştirilmesi önem taşır. Çünkü amaç yalnızca mevcut miyomun boyutunu değerlendirmek değil, belirtilerin başka bir jinekolojik hastalıktan kaynaklanıp kaynaklanmadığını da belirlemektir.

Sorumluluk Reddi

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve tıbbi tanı, tedavi veya kişiye özel hekim değerlendirmesinin yerine geçmez. Miyomların boyutu, yerleşimi, menopoz dönemindeki değişimi ve oluşturduğu belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bu nedenle tanı ve tedavi kararları yalnızca internet üzerindeki bilgilere dayanılarak verilmemelidir.

Menopoz sonrası vajinal kanama, yeni başlayan veya giderek artan kasık ağrısı, karında büyüme ya da şişkinlik hissi, bilinen bir miyomda büyüme saptanması veya benzeri şikâyetlerin ortaya çıkması durumunda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulması önerilir. Gerekli muayene, görüntüleme ve diğer tetkikler hastanın klinik durumuna göre hekim tarafından planlanmalıdır.