Bartholin kisti, vajina girişine yakın bölgede oluşan, genellikle tek taraflı ve içi sıvı dolu bir şişliktir. Çoğunlukla Bartholin bezi kanalının tıkanmasıyla gelişir. Küçük kistler kendiliğinden fark edilmeyebilirken ağrılı, kızarık ve hızla büyüyen şişlikler Bartholin apsesini düşündürebilir.
Bartholin Kisti Nedir?
Bartholin kisti, vajina girişinin iki yanında bulunan Bartholin bezlerinden birinin salgı kanalının tıkanması sonucunda oluşan, içi sıvı dolu şişliktir. Kanal tıkandığında bezin ürettiği sıvı dışarı akamaz ve zamanla birikerek kist meydana getirir.
Bartholin kisti çoğunlukla vajina girişinin yalnızca bir tarafında görülür. Küçük ve enfekte olmayan kistler ağrısız olabilir ve herhangi bir şikâyete yol açmayabilir. Bazı kişiler kisti genital bölgede küçük bir şişlik fark ettiklerinde, bazıları ise rutin kadın doğum muayenesi sırasında öğrenir.
Kist büyüdüğünde oturma, yürüme, egzersiz yapma veya cinsel ilişki sırasında baskı ve rahatsızlık hissedilebilir. Kistin enfekte olması durumunda ise şişlik daha ağrılı, kızarık ve hassas hâle gelebilir. Bu tablo Bartholin apsesi olarak adlandırılır.
Bartholin kistleri çoğunlukla iyi huyludur. Bununla birlikte vajina girişinde görülen her şişlik Bartholin kisti değildir. Kıl kökü iltihabı, yağ kisti, farklı vulva kistleri ve daha nadir görülen kitleler benzer bir görüntü oluşturabilir. Kesin ayrım kadın doğum muayenesiyle yapılır.
Bartholin Bezleri Nerede Bulunur?
Bartholin bezleri, vajina girişinin sağ ve sol tarafında, dış genital bölgenin alt kısmına yakın konumlanan iki küçük salgı bezidir. Normal şartlarda dışarıdan görünmez ve genellikle elle hissedilmez.
Bu bezlerin ürettiği sıvı, ince kanallar aracılığıyla vajina girişine ulaşır ve bölgenin kayganlaşmasına yardımcı olur. Kanal açık olduğunda salgı doğal biçimde dışarı akar. Kanalın tıkanması hâlinde ise salgı içeride birikerek bezin veya kanalın genişlemesine neden olabilir.
Bartholin bezleri genellikle ancak kanal tıkandığında, kist büyüdüğünde veya enfeksiyon geliştiğinde fark edilir. Oluşan şişlik çoğunlukla tek taraflıdır; aynı anda iki tarafta görülmesi daha az rastlanan bir durumdur.
Bartholin Kisti Nerede Olur?
Bartholin kisti, vajina girişinin sağ veya sol alt tarafında, genellikle tek taraflı bir şişlik şeklinde oluşur. Büyük dudakların iç kısmına yakın bölgede, vajina açıklığının hemen yanında fark edilebilir.
Kistin boyutu kişiden kişiye değişebilir. Küçük bir kist bezelye büyüklüğünde olabilir ve herhangi bir belirti vermeyebilir. Büyüyen kistler dış genital bölgede asimetrik bir görünüm, dolgunluk veya baskı hissi oluşturabilir.
Bartholin kisti vajinanın derin bölümünde veya rahim içinde oluşmaz. Dış genital bölgede, vajina girişine yakın konumdadır. Bu nedenle kişi şişliği yıkanırken, giyinirken veya oturma sırasında fark edebilir.
Bartholin kisti vajina girişinin sağ veya sol alt tarafında, büyük dudakların iç kısmına yakın bölgede oluşur. Çoğunlukla tek taraflıdır ve küçük bir yumru ya da belirgin bir şişlik şeklinde hissedilebilir.
Bölgedeki her şişlik Bartholin kisti olmadığı için yalnızca konuma veya internet görsellerine bakılarak tanı konulmamalıdır. Şişliğin ağrılı, kızarık, sert, tekrarlayan veya uzun süre kalıcı olması durumunda kadın doğum muayenesi gerekir.
Bartholin Kisti Nasıl Oluşur?
Bartholin kisti, bezin salgı kanalının tıkanmasıyla oluşur. Kanal kapandığında bezin ürettiği sıvı dışarı akamaz, içeride birikir ve vajina girişinin bir tarafında içi sıvı dolu bir şişlik meydana getirir.
Bartholin kistinin oluşum süreci genel olarak şu şekilde ilerler:
- Bartholin bezinin salgı kanalı daralır veya tıkanır.
- Bezin ürettiği sıvı dışarıya akamaz.
- Salgı kanalın veya bezin içinde birikmeye başlar.
- Biriken sıvı, zamanla kist şeklinde bir şişlik oluşturur.
- Kiste bakteri ulaşırsa enfeksiyon ve apse gelişebilir.
Kanalın neden tıkandığı her zaman kesin olarak belirlenemeyebilir. Bölgedeki tahriş, şişlik, iltihaplanma, doku hasarı veya geçirilmiş enfeksiyonlar kanalın açıklığını etkileyebilir.
Kistin oluşması tek başına kişinin hijyeninin kötü olduğu anlamına gelmez. Bartholin kanalındaki tıkanıklık, kişisel temizlikten bağımsız olarak da gelişebilir.
Bartholin Kisti ile Bartholin Apsesi Arasındaki Fark Nedir?
Bartholin kisti, kanalın tıkanması sonucunda sıvı birikmesidir ve ağrısız olabilir. Bartholin apsesi ise kistin veya bez dokusunun enfekte olması sonucunda irin birikmesidir. Apse genellikle daha ağrılı, hassas ve kızarık bir şişliğe neden olur.
| Özellik | Bartholin Kisti | Bartholin Apsesi |
|---|---|---|
| İçerik | Genellikle sıvı veya mukus içerir | Enfeksiyona bağlı irin içerir |
| Ağrı | Küçük kistlerde olmayabilir | Genellikle belirgin veya şiddetlidir |
| Kızarıklık | Çoğunlukla görülmez | Kızarıklık ve ısı artışı olabilir |
| Hassasiyet | Hafif olabilir veya bulunmayabilir | Çoğunlukla belirgindir |
| Ateş | Beklenen bir belirti değildir | Enfeksiyon ilerlediğinde görülebilir |
| Günlük yaşama etkisi | Büyükse baskı ve rahatsızlık yapabilir | Oturmayı ve yürümeyi zorlaştırabilir |
| Tedavi yaklaşımı | Şikâyet yoksa takip edilebilir | Drenaj veya başka bir işlem gerekebilir |
Şişliğin kısa sürede büyümesi, zonklayıcı ağrıya neden olması, dokunmakla ciddi hassasiyet oluşturması veya ateşle birlikte görülmesi Bartholin apsesini düşündürebilir. Bu durumda kisti evde sıkmak veya delmeye çalışmak yerine kadın doğum uzmanına başvurulmalıdır.
Bartholin Kisti Belirtileri Nelerdir?
Bartholin kisti belirtileri; kistin büyüklüğüne, enfekte olup olmadığına ve çevre dokulara yaptığı baskıya göre değişebilir. Küçük kistler herhangi bir belirti vermeyebilir.
Bartholin kistinde görülebilecek başlıca belirtiler şunlardır:
- Vajina girişinin bir tarafında ele gelen şişlik
- Dış genital bölgede dolgunluk veya baskı hissi
- Otururken rahatsızlık
- Yürürken veya egzersiz yaparken sürtünme hissi
- Cinsel ilişki sırasında ağrı veya hassasiyet
- Şişliğin bulunduğu tarafta vulvar asimetri
- Dar kıyafetlerle artan rahatsızlık
Kist enfekte olup Bartholin apsesine dönüştüğünde belirtiler genellikle daha belirgin hâle gelir. Apse belirtileri şunları içerebilir:
- Şiddetli veya zonklayıcı ağrı
- Hızla büyüyen, gergin ve hassas şişlik
- Şişlik çevresinde kızarıklık
- Bölgesel ısı artışı
- Oturma ve yürümede güçlük
- Cinsel ilişki sırasında belirgin ağrı
- Ateş, titreme veya hâlsizlik
- Kist açıldıysa irinli veya kötü kokulu akıntı
Belirtilerin şiddeti kistin boyutuyla her zaman doğru orantılı olmayabilir. Küçük görünen bir apse ciddi ağrıya yol açabilirken daha büyük bir enfekte olmayan kist yalnızca baskı hissi oluşturabilir.
Bartholin kistinin temsili görünümü, apse belirtileri ve benzer şişliklerle farkları için Bartholin kisti görüntüsü ve belirtileri rehberini inceleyebilirsiniz.
Bartholin Kisti Neden Olur?
Bartholin kistinin temel nedeni, bezin ürettiği sıvıyı vajina girişine taşıyan kanalın tıkanmasıdır. Kanal kapandığında salgı dışarı çıkamaz ve zamanla kist oluşur.
Kanal tıkanıklığına katkıda bulunabilecek durumlar şunlardır:
- Bartholin kanalı çevresindeki iltihaplanma ve şişlik
- Genital bölgede oluşan tahriş veya küçük doku hasarları
- Daha önce geçirilmiş Bartholin kisti veya apsesi
- Bez kanalını etkileyen bakteriyel enfeksiyonlar
- Kanal açıklığını daraltan yapısal değişiklikler
- Salgının normal biçimde dışarı çıkmasını engelleyen tıkanıklıklar
Bartholin apsesinde birden fazla bakteri rol oynayabilir. Ancak Bartholin kisti görülmesi, tek başına cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon bulunduğunu göstermez. Akıntı, enfeksiyon bulguları veya riskli temas öyküsü varsa doktor gerekli testleri ayrıca planlayabilir.
Dar kıyafet, ağda, tıraş veya cinsel ilişki sonrasında şişliğin fark edilmesi, bunların mutlaka kistin temel nedeni olduğu anlamına gelmez. Bölgesel tahriş mevcut bir şişliğin daha belirgin hissedilmesine yol açabilir.
Kistin neden oluştuğunu ve enfeksiyonla ilişkisini daha ayrıntılı incelemek için Bartholin kisti neden olur? bölümüne geçebilirsiniz.
Bartholin Kisti Kendiliğinden Geçer mi?
Küçük, ağrısız ve enfekte olmayan bazı Bartholin kistleri zamanla küçülebilir veya kendiliğinden boşalabilir. Bununla birlikte her Bartholin kistinin kendiliğinden geçeceğini söylemek mümkün değildir.
Şikâyete yol açmayan küçük bir kist, kadın doğum değerlendirmesi sonrasında takip edilebilir. Kistin büyümesi, ağrı oluşturması, sık tekrarlaması veya enfeksiyon belirtileri göstermesi durumunda tıbbi tedavi gerekebilir.
Kist kendiliğinden açıldığında ağrı ve basınç azalabilir. Ancak boşalmanın tamamlanıp tamamlanmadığı, enfeksiyon bulunup bulunmadığı ve kanalın tekrar kapanma ihtimali yalnızca görüntüye bakılarak anlaşılamaz.
Önemli: Bartholin kisti sıkılmamalı, iğneyle delinmemeli, kesilmemeli veya evde patlatılmaya çalışılmamalıdır. Bu müdahaleler kanama, enfeksiyon, doku hasarı ve şişliğin tekrarlaması riskini artırabilir.
Hafif şikâyetlerde ılık oturma banyosu rahatlama sağlayabilir. Ancak ağrılı, kızarık, hızla büyüyen veya ateşle birlikte görülen şişliklerde evde tedaviyle zaman kaybedilmemelidir.
Evde yapılabilecek güvenli destekleyici uygulamalar hakkında bilgi için Bartholin kisti evde tedavi edilir mi? içeriğini inceleyebilirsiniz.
Bartholin Kisti Nasıl Teşhis Edilir?
Bartholin kisti çoğunlukla hastanın şikâyetlerinin dinlenmesi ve kadın doğum muayenesiyle teşhis edilir. Doktor şişliğin yerini, büyüklüğünü, yapısını, hassasiyetini ve enfeksiyon belirtilerini değerlendirir.
Değerlendirme sırasında şu konular incelenebilir:
- Şişliğin ne zaman fark edildiği
- Kısa sürede büyüyüp büyümediği
- Ağrı, kızarıklık ve ısı artışı bulunup bulunmadığı
- Şişliğin daha önce oluşup oluşmadığı
- Kendiliğinden akıntı veya boşalma olup olmadığı
- Ateş ve genel enfeksiyon belirtilerinin bulunması
- Hastanın yaşı ve menopoz durumu
Bartholin kisti için çoğu zaman özel bir görüntüleme yöntemi gerekmez. Ancak kitlenin yeri veya yapısı alışılmış görünümden farklıysa ultrason ya da başka incelemeler istenebilir.
Apse veya enfeksiyon şüphesinde alınan sıvıdan örnekleme yapılabilir. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon riski bulunuyorsa doktor gerekli testleri planlayabilir. Her hastada aynı testlerin yapılması gerekmez.
Özellikle 40 yaşından sonra veya menopoz döneminde yeni ortaya çıkan Bartholin bölgesi kitlelerinde daha ayrıntılı değerlendirme ve gerekli görülürse biyopsi gündeme gelebilir. Bunun amacı nadir görülen kötü huylu durumları dışlamaktır; her Bartholin kistinin kanser olduğu anlamına gelmez.
Bartholin Kisti Nasıl Geçer?
Bartholin kistinin nasıl geçeceği; şişliğin büyüklüğüne, ağrıya, enfeksiyon bulgularına ve kistin tekrarlayıp tekrarlamadığına göre değişir. Küçük ve şikâyet oluşturmayan kistler yalnızca takip edilebilir.
Hafif rahatsızlık bulunan bazı durumlarda ılık oturma banyosu bölgesel rahatlama sağlayabilir ve küçük bir kistin kendiliğinden boşalmasına yardımcı olabilir. Ancak bu yöntem her kisti ortadan kaldırmaz ve enfekte bir apsenin tıbbi değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Büyük, ağrılı veya enfekte kistlerde içeride biriken sıvının kontrollü biçimde boşaltılması gerekebilir. Yalnızca kistin içeriğinin boşaltılması yeterli olmayabilir; kanalın kısa sürede yeniden kapanmasını önlemek için Word kateteri veya marsupializasyon gibi yöntemler değerlendirilebilir.
Bartholin kistini kesin olarak geçiren tek bir krem veya herkes için uygun tek bir antibiyotik bulunmaz. Antibiyotik kullanımı; ateş, çevre dokuda enfeksiyon, akıntı ve hastanın genel durumuna göre doktor tarafından planlanır.
Ayrıntılı tedavi seçenekleri, antibiyotik ve krem kullanımı hakkında bilgi için Bartholin kisti nasıl geçer ve nasıl tedavi edilir? sayfasını inceleyebilirsiniz.
Bartholin Kisti Tedavi Seçenekleri Nelerdir?
Bartholin kisti tedavisi; kistin büyüklüğüne, ağrı ve enfeksiyon durumuna, hastanın yaşına ve şişliğin tekrarlayıp tekrarlamadığına göre belirlenir. Her Bartholin kisti ameliyat veya antibiyotik gerektirmez.
Takip
Küçük, ağrısız ve enfeksiyon bulgusu göstermeyen kistlerde kadın doğum muayenesi sonrasında takip önerilebilir. Kistin büyümesi veya yeni belirtilerin oluşması durumunda tekrar değerlendirme yapılır.
Ilık oturma banyosu
Ilık suyla yapılan oturma banyosu hafif ağrı ve hassasiyetin azalmasına yardımcı olabilir. Küçük bir kistin kendiliğinden boşalmasını kolaylaştırabilir; ancak büyük veya ağrılı bir apsenin kesin tedavisi olarak görülmemelidir.
Kist veya apsenin boşaltılması
Büyük, ağrılı veya enfekte bir kistte sıvının kontrollü biçimde boşaltılması gerekebilir. İşlem steril sağlık koşullarında gerçekleştirilmelidir. Evde kesme, delme veya sıkma yoluyla boşaltma denenmemelidir.
Word kateteri uygulaması
Word kateteri, kist veya apse boşaltıldıktan sonra açıklığın hemen kapanmasını önlemek amacıyla yerleştirilen ince bir kateterdir. Kateter belirli bir süre bölgede bırakılarak yeni bir drenaj yolunun oluşması hedeflenir.
Marsupializasyon
Marsupializasyon işleminde kist açılır ve açıklığın kenarları çevre dokuya dikilerek kalıcı bir drenaj ağzı oluşturulur. Özellikle tekrarlayan Bartholin kistlerinde veya uygun görülen apse vakalarında değerlendirilebilir.
Antibiyotik tedavisi
Antibiyotik her Bartholin kistinde gerekli değildir. Ateş, çevre dokuda enfeksiyon, kötü kokulu akıntı veya doktorun belirlediği başka enfeksiyon bulguları varsa antibiyotik reçete edilebilir.
Bartholin bezinin çıkarılması
Bartholin bezinin tamamen çıkarılması genellikle ilk tedavi seçeneği değildir. Tekrarlayan vakalarda, solid kitlelerde veya kötü huylu hastalık şüphesi bulunan seçilmiş kişilerde değerlendirilebilir.
Word kateteri, marsupializasyon ve işlem sonrası iyileşme hakkında ayrıntılı bilgi için Bartholin kisti ameliyatı ve cerrahi tedavi yöntemleri içeriğine geçebilirsiniz.
Hangi Belirtilerde Kadın Doğum Uzmanına Başvurulmalıdır?
Vajina girişinde yeni ortaya çıkan bir şişliğin doğru şekilde tanımlanması için kadın doğum uzmanı değerlendirmesi gerekir. Özellikle büyüyen, ağrı yapan veya tekrarlayan şişliklerde muayene ertelenmemelidir.
Aşağıdaki belirtilerde kadın doğum uzmanına başvurulmalıdır:
- Şişliğin kısa sürede büyümesi
- Şiddetli veya giderek artan ağrı
- Oturmayı ve yürümeyi zorlaştıran hassasiyet
- Şişlik çevresinde kızarıklık ve ısı artışı
- Ateş, titreme veya belirgin hâlsizlik
- İrinli ya da kötü kokulu akıntı
- Kistin kendiliğinden boşalmasına rağmen ağrının devam etmesi
- Şişliğin sık sık tekrarlaması
- Sert, düzensiz veya hareketsiz hissedilen kitle
- Uzun süre kaybolmayan genital bölge şişliği
- 40 yaşından sonra veya menopoz döneminde yeni oluşan kitle
Kayseri’de Bartholin Kisti Değerlendirmesi
Vajina girişinde ağrılı, büyüyen veya tekrarlayan bir şişlik bulunuyorsa kadın doğum muayenesiyle kist ve apse ayrımı yapılabilir. Kayseri’de Bartholin kisti ve Bartholin apsesi değerlendirmesi için Prof. Dr. Ercan Aygen’e başvurabilirsiniz.
Bartholin Kisti Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bartholin kisti tehlikeli midir?
Bartholin kisti çoğunlukla iyi huyludur ve küçük olduğunda şikâyet oluşturmayabilir. Enfekte olduğunda ağrılı bir apseye dönüşebilir. Sert, kalıcı veya tekrarlayan kitlelerin muayene edilmesi gerekir.
Bartholin kisti nerede çıkar?
Bartholin kisti vajina girişinin sağ veya sol alt tarafında, büyük dudakların iç kısmına yakın bölgede çıkar. Çoğunlukla tek taraflı bir şişlik oluşturur.
Bartholin kisti ağrı yapar mı?
Küçük ve enfekte olmayan kistler ağrısız olabilir. Kist büyüdüğünde baskı ve hassasiyet; apseye dönüştüğünde ise şiddetli ağrı görülebilir.
Bartholin kisti kendiliğinden geçer mi?
Bazı küçük ve ağrısız kistler kendiliğinden küçülebilir veya boşalabilir. Büyüyen, ağrı yapan, enfekte olan veya tekrarlayan kistler tıbbi değerlendirme gerektirir.
Bartholin kisti evde patlatılır mı?
Hayır. Kisti sıkmak, iğneyle delmek veya kesmek kanama, enfeksiyon ve doku hasarı riskini artırabilir. Gerekli boşaltma işlemi sağlık uzmanı tarafından yapılmalıdır.
Bartholin kisti için krem kullanılır mı?
Kremler kanalın içinde biriken sıvıyı her zaman boşaltmaz. Krem veya ilaç ihtiyacı enfeksiyon bulgularına ve muayene sonucuna göre doktor tarafından belirlenmelidir.
Bartholin kisti için antibiyotik gerekir mi?
Her Bartholin kisti antibiyotik gerektirmez. Antibiyotik; çevre doku enfeksiyonu, ateş veya başka enfeksiyon bulguları bulunduğunda doktor tarafından reçete edilebilir.
Bartholin kisti cinsel yolla bulaşır mı?
Bartholin kisti bulaşıcı değildir. Kist bez kanalının tıkanması sonucunda oluşur. Ancak apse gelişiminde farklı bakteriler rol oynayabileceği için gerekli durumlarda enfeksiyon testleri yapılabilir.
Bartholin kisti cinsel ilişkiye engel olur mu?
Küçük kistler ilişki sırasında sorun oluşturmayabilir. Büyük, hassas veya enfekte kistler cinsel ilişki sırasında ağrıya neden olabilir. Ağrılı dönemde muayene yapılana kadar bölgeyi zorlayan aktivitelerden kaçınılmalıdır.
Bartholin kisti tekrarlar mı?
Bartholin kisti veya apsesi tedaviden sonra tekrarlayabilir. Tekrarlayan vakalarda Word kateteri, marsupializasyon veya farklı tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Bartholin kisti kansere dönüşür mü?
Bartholin kistleri çoğunlukla iyi huyludur. Özellikle 40 yaşından sonra ortaya çıkan sert, düzensiz veya kalıcı kitlelerde nadir kötü huylu hastalıkları dışlamak amacıyla ek inceleme veya biyopsi gerekebilir.