Spiral kayması; iplerin uzaması veya hissedilmemesi, kasık ağrısı, düzensiz kanama ve spiralin sert kısmının hissedilmesi gibi belirtilerle fark edilebilir. Bazı durumlarda ise yalnızca muayene ve ultrasonla anlaşılır.
Spiral Kayması Nedir?
Spiral kayması, rahim içine doğru konumda yerleştirilen rahim içi aracın zaman içerisinde bulunduğu yerden hareket etmesidir. Spiral rahmin üst bölümündeki normal konumundan aşağı doğru inebilir, rahim ağzı kanalına yaklaşabilir veya kısmen vajinaya çıkabilir.
Spiralin tamamen rahim dışına çıkmasına spiral düşmesi adı verilir. Kısmi düşmede cihazın bir bölümü rahim ağzı kanalında veya vajinada bulunabilir. Bu durumda spiralin gebelikten koruyucu etkisi güvenilir kabul edilmez.
Spiral kayması daha çok uygulamadan sonraki ilk aylarda görülebilir. Doğumdan hemen sonra takılan spirallerde, yoğun adet kanaması bulunanlarda ve daha önce spiral düşmesi yaşamış kadınlarda risk artabilir. Bununla birlikte hiçbir risk faktörü bulunmayan kadınlarda da yer değişikliği ortaya çıkabilir.
| Durum | Açıklama | Koruyuculuğa etkisi |
|---|---|---|
| Normal konum | Spiral rahim boşluğunun üst bölümünde uygun şekilde bulunur. | Ürünün kullanım koşulları sağlandığında koruyuculuk devam eder. |
| Aşağı yerleşim | Spiral rahmin alt bölümüne doğru hareket etmiştir. | Spiral türüne ve konumuna göre koruyuculuk etkilenebilir. |
| Kısmi düşme | Spiralin bir bölümü rahim ağzı kanalına veya vajinaya ilerlemiştir. | Koruyucu kabul edilmez ve değerlendirme gerekir. |
| Tam düşme | Spiral tamamen rahim dışına çıkmıştır. | Gebelikten koruma sağlamaz. |
| Rahim duvarına gömülme | Spiralin bir bölümü rahim kas tabakasına ilerlemiştir. | Konum ve çıkarma yöntemi uzman tarafından değerlendirilir. |
Dünya Sağlık Örgütü, spiralin vücudun uzak bölgelerine kendiliğinden dolaşmadığını belirtir. Sorun daha çok rahim içinde aşağı hareket etmesi, düşmesi veya nadiren uygulama sırasında rahim duvarını geçmesi şeklinde ortaya çıkar. :contentReference[oaicite:0]{index=0}
Spiral Kayması Belirtileri Nelerdir?
Spiral kaymasının belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Bazı kadınlarda belirgin ağrı ve kanama görülürken bazı kadınlarda hiçbir şikâyet olmayabilir. Bu nedenle yalnızca belirti bulunmamasına dayanılarak spiralin doğru konumda olduğu kesin olarak söylenemez.
Kontrol iplerinin önceki döneme göre belirgin şekilde uzaması veya kısalması, spiralin rahim içerisindeki konumunda değişiklik olabileceğini düşündürebilir. Spiralin sert plastik bölümünün rahim ağzında veya vajinada hissedilmesi ise kısmi düşme açısından önemli bir bulgudur.
Spiral kaymasında görülebilecek belirtiler şunlardır:
- Kontrol iplerinin önceye göre daha uzun hissedilmesi
- Kontrol iplerinin aniden hissedilememesi
- Spiralin sert plastik bölümünün vajinada hissedilmesi
- Yeni başlayan veya giderek artan kasık ağrısı
- Adet dışında kanama veya lekelenme
- Normalden daha yoğun veya uzun süren adet kanaması
- Cinsel ilişki sırasında ağrı veya rahatsızlık
- Eşin ilişki sırasında sert bir cisim hissetmesi
- Adet gecikmesi veya gebelik belirtileri
- Spiralin pedde, iç çamaşırında veya vajina girişinde görülmesi
| Belirti | Olası anlamı | Önerilen yaklaşım |
|---|---|---|
| İplerin uzaması | Spiral rahim içinde aşağı hareket etmiş olabilir. | Konum doğrulanana kadar ek korunma kullanılmalıdır. |
| İplerin hissedilmemesi | İpler kıvrılmış, spiral düşmüş veya nadiren rahim duvarına ilerlemiş olabilir. | Gebelik testi, muayene ve gerekirse ultrason yapılır. |
| Sert plastik bölümün hissedilmesi | Spiral kısmen dışarı çıkmış olabilir. | Kişi spirali çekmemeli ve kısa sürede hekime başvurmalıdır. |
| Yeni başlayan ağrı ve kanama | Kayma, enfeksiyon veya başka bir jinekolojik durum olabilir. | Muayene ile neden belirlenmelidir. |
| Adet gecikmesi | Gebelik ihtimali bulunabilir. | Gebelik testi yapılmalı ve pozitifse gecikmeden değerlendirilmelidir. |
Ağrı ve anormal kanama spiral düşmesinin belirtileri olabilir; ancak spiral herhangi bir belirti oluşturmadan da rahimden çıkabilir. Mirena ürün bilgisinde de ağrı ve anormal kanamanın düşme belirtisi olabileceği, bazı düşmelerin fark edilmeyebileceği belirtilmektedir. :contentReference[oaicite:1]{index=1}
Spiral Kaydığı Nasıl Anlaşılır?
Spiral kayması yalnızca kişinin kendi kontrolüyle kesin olarak anlaşılamaz. İplerdeki değişiklik veya yeni başlayan şikâyetler yalnızca şüphe oluşturur. Kesin değerlendirme jinekolojik muayene ve gerekli durumlarda ultrason ile yapılır.
Muayene sırasında rahim ağzı spekulum yardımıyla değerlendirilir. İplerin uzunluğu, spiralin sert bölümünün rahim ağzında görülüp görülmediği ve vajinada kısmi düşme bulunup bulunmadığı incelenir.
Spiralin rahim içindeki konumu ultrasonla görülebilir. Vajinal ultrason, cihazın rahmin üst bölümünde uygun konumda olup olmadığını, aşağı yerleşip yerleşmediğini veya rahim duvarına gömülme ihtimalini değerlendirmeye yardımcı olur.
Kayma şüphesini artıran durumlar şunlardır:
- İplerin daha önceki kontrole göre belirgin şekilde uzaması
- İplerin bir anda kaybolması
- Spiralin plastik bölümünün hissedilmesi
- Daha önce olmayan ağrı veya kanamanın başlaması
- Ultrasonda spiralin rahim tabanından aşağıda görülmesi
- Spiralin rahim ağzı kanalında tespit edilmesi
- Gebelik testi sonucunun pozitif olması
Dikkat: Spiralin kaydığından şüphe edildiğinde cinsel ilişki yaşanacaksa prezervatif kullanılmalı veya konum doğrulanana kadar ilişkiden kaçınılmalıdır. Yakın zamanda korunmasız ilişki olduysa acil korunma ihtiyacı hekimle değerlendirilmelidir.
Spiral İpi Hissedilmezse Ne Yapılmalı?
Spiral iplerinin hissedilmemesi doğrudan spiralin düştüğü anlamına gelmez. İpler rahim ağzının içerisine veya rahim boşluğuna doğru kıvrılmış olabilir. Bununla birlikte spiral düşmesi, gebelik veya nadiren rahim duvarının geçilmesi gibi durumların dışlanması gerekir.
İpler hissedilmiyorsa parmakla rahim ağzının içine ulaşmaya, alet kullanmaya veya spirali aramaya çalışılmamalıdır. Bu tür girişimler rahim ağzında yaralanmaya, enfeksiyona veya spiralin yer değiştirmesine neden olabilir.
İpler hissedilmediğinde şu adımlar izlenmelidir:
- Spirali kendi kendine çıkarmaya veya düzeltmeye çalışmamak
- Gebelik ihtimali varsa evde gebelik testi yapmak
- Spiralin konumu doğrulanana kadar prezervatif kullanmak
- Yakın zamanda korunmasız ilişki yaşandıysa bunu hekime bildirmek
- Kadın hastalıkları ve doğum uzmanından randevu almak
- Şiddetli ağrı, kanama veya bayılma varsa acil başvuruda bulunmak
| Olası neden | Açıklama | Nasıl değerlendirilir? |
|---|---|---|
| İplerin kıvrılması | İpler rahim ağzı kanalına veya rahim içine çekilmiş olabilir. | Muayene ve ultrasonla spiral yerinde görülebilir. |
| Spiralin düşmesi | Cihaz tamamen rahim dışına çıkmış olabilir. | Ultrasonda rahim içinde spiral görülmez. |
| Spiralin yukarı hareket etmesi | İplerin erişilemeyecek kadar yukarı çekilmesine neden olabilir. | Ultrasonla konum belirlenir. |
| Gebelik | Gebelik sırasında rahmin büyümesi iplerin konumunu değiştirebilir. | Gebelik testi ve ultrason yapılır. |
| Rahim duvarına ilerleme | Nadir olarak spiral rahim duvarına gömülmüş veya duvarı geçmiş olabilir. | Ultrason ve gerekli durumlarda ek görüntüleme kullanılır. |
Görülmeyen iplerin en sık nedeni iplerin rahim ağzı kanalına veya rahim boşluğuna çekilmesidir. Bununla birlikte görünmeyen ipler nadiren gebelik, spiral düşmesi veya rahim delinmesiyle de ilişkili olabilir. :contentReference[oaicite:2]{index=2}
Kasık Ağrısı Spiral Kayması Belirtisi Olabilir mi?
Kasık ağrısı spiral kaymasının belirtilerinden biri olabilir. Özellikle daha önce olmayan, giderek artan, tek taraflı veya cinsel ilişki sırasında belirginleşen ağrı spiralin konumunun kontrol edilmesini gerektirir.
Spiral takıldıktan sonraki ilk günlerde hafif ve adet sancısına benzeyen kramplar görülebilir. Bu ağrı çoğunlukla kısa süre içerisinde azalır. Haftalar veya aylar sonra yeni başlayan ağrı ise yalnızca normal uyum süreci olarak değerlendirilmemelidir.
Kasık ağrısı her zaman spiral kaymasına bağlı değildir. Enfeksiyon, yumurtalık kisti, yumurtlama ağrısı, dış gebelik, miyom, idrar yolu hastalıkları ve sindirim sistemi sorunları da benzer şikâyetler oluşturabilir.
| Ağrının özelliği | Genel değerlendirme |
|---|---|
| Takılmadan sonraki hafif kramp | İlk günlerde görülebilir ve çoğunlukla azalır. |
| Giderek artan ağrı | Spiralin konumu, enfeksiyon veya başka bir sorun araştırılmalıdır. |
| Cinsel ilişkide başlayan ağrı | Kayma veya pelvik bölgeye ait başka bir neden olabilir. |
| Tek taraflı şiddetli ağrı | Gebelik varsa dış gebelik ihtimali nedeniyle acil değerlendirme gerekir. |
| Ateş ve kötü kokulu akıntıyla birlikte ağrı | Pelvik enfeksiyon ihtimali bulunur. |
Ağrıya adet gecikmesi, pozitif gebelik testi, omuz ağrısı, baş dönmesi veya bayılma eşlik ediyorsa dış gebelik açısından gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır.
Kanama Spiral Kayması Belirtisi midir?
Adet dışı kanama, normalden yoğun adet veya daha önceki düzenden farklı lekelenmeler spiral kaymasıyla ilişkili olabilir. Özellikle kanama değişikliğine ağrı, iplerde farklılık veya spiralin sert bölümünün hissedilmesi eşlik ediyorsa konum kontrol edilmelidir.
Kanama değişikliği her zaman kayma anlamına gelmez. Bakır spiral ilk aylarda adet kanamasını artırabilir. Hormonlu spiral ise özellikle ilk üç ila altı ayda düzensiz kanama ve lekelenmeye yol açabilir. Bu nedenle kanamanın zamanı, miktarı, spiral takılalı ne kadar olduğu ve eşlik eden belirtiler birlikte değerlendirilir.
Aşağıdaki kanama türlerinde kontrol gerekir:
- Uzun süre düzenli kullanımdan sonra yeni başlayan ara kanama
- Normalden belirgin şekilde daha yoğun adet kanaması
- Kanamayla birlikte şiddetli kasık ağrısı
- Cinsel ilişki sonrasında tekrarlayan kanama
- Adet gecikmesinden sonra başlayan anormal kanama
- Baş dönmesi, çarpıntı veya halsizlik oluşturan yoğun kanama
- Spiralin plastik bölümünün hissedilmesiyle birlikte kanama
Acil başvuru: Saatte bir veya daha sık ped değiştirmeyi gerektiren kanama, bayılma, şiddetli ağrı veya pozitif gebelik testiyle birlikte kanama bulunuyorsa acil sağlık değerlendirmesi gerekir.
Spiral Kayarsa Hamile Kalınır mı?
Spiral doğru konumundan çıktığında gebelikten koruyucu etkisi azalabilir veya tamamen ortadan kalkabilir. Özellikle spiral rahim ağzı kanalına inmiş, kısmen dışarı çıkmış veya tamamen düşmüşse güvenilir bir korunma sağladığı kabul edilmez.
Spiralin hafif aşağı yerleştiği durumlarda gebelik riski spiral türüne ve cihazın rahimdeki kesin konumuna göre değişebilir. Bakır spiral etkisini bakır yüzeyinin rahim boşluğundaki konumuyla sağladığı için aşağı yerleşim koruyuculuğu daha fazla etkileyebilir. Hormonlu spiralde rahim içindeki hormon salınımı devam etse de cihazın yanlış konumda bulunması mutlaka uzman tarafından değerlendirilmelidir.
Kayma şüphesinde şu önlemler alınmalıdır:
- Spiralin konumu doğrulanana kadar ek korunma kullanılmalıdır.
- Yakın zamanda korunmasız ilişki yaşandıysa hekime bildirilmelidir.
- Adet gecikmesi varsa gebelik testi yapılmalıdır.
- Pozitif gebelik testinde rahim içi ve dış gebelik değerlendirilmelidir.
- Spiral kişinin kendisi tarafından itilmemeli veya çekilmemelidir.
Spiral tamamen veya kısmen rahimden çıkmışsa artık etkili değildir. ACOG, spiral dışarı çıktığında gebelikten koruyuculuğun kalmadığını ve uygun kişilere yeni bir spiral takılabileceğini belirtmektedir. :contentReference[oaicite:3]{index=3}
Spiral kullanırken gebelik nadir görülür. Ancak gebelik oluşursa dış gebelik ihtimalinin değerlendirilmesi gerekir. Gebelik testi pozitifse spiral yerinde görünse bile gecikmeden kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır.
Spiral Kayması Nasıl Teşhis Edilir?
Spiral kaymasının teşhisinde ilk aşama kişinin şikâyetlerinin ve tıbbi öyküsünün değerlendirilmesidir. Spiralin ne zaman takıldığı, iplerin daha önce hissedilip hissedilmediği, son adet tarihi, kanama düzeni ve korunmasız ilişki bilgisi sorgulanır.
Gebelik ihtimali bulunan kadınlarda gebelik testi yapılır. Jinekolojik muayene sırasında iplerin uzunluğu, rahim ağzının görünümü ve spiralin bir bölümünün rahim ağzında veya vajinada bulunup bulunmadığı değerlendirilir.
Ultrason, spiralin rahim içerisindeki konumunu belirlemede temel görüntüleme yöntemidir. Spiral rahim içinde görülemiyorsa tam düşme ihtimali değerlendirilir. Cihazın rahim dışında bulunmasından şüphe edilirse karın veya pelvis bölgesine yönelik ek görüntüleme yöntemleri gerekebilir.
| Tanı yöntemi | Ne değerlendirilir? |
|---|---|
| Tıbbi öykü | Ağrı, kanama, iplerde değişiklik, son adet ve korunmasız ilişki bilgileri alınır. |
| Gebelik testi | Spiralin koruyuculuğunun azalmış olabileceği durumlarda gebelik araştırılır. |
| Spekulum muayenesi | İpler ve spiralin rahim ağzında görülüp görülmediği değerlendirilir. |
| Jinekolojik muayene | Rahim ve çevresinde ağrı veya hassasiyet olup olmadığı incelenir. |
| Vajinal ultrason | Spiralin rahimdeki kesin konumu, aşağı yerleşim veya gömülme ihtimali değerlendirilir. |
| Ek görüntüleme | Spiral rahimde görülmüyorsa ve düşme kesin değilse cihazın yeri araştırılabilir. |
Yalnızca kontrol iplerinin görülmesine dayanılarak spiralin rahim içerisindeki kesin konumu her zaman belirlenemez. Şikâyet veya muayene bulgusu varsa ultrasonla doğrulama gerekebilir.
Spiral Kayması Durumunda Ne Yapılmalı?
Spiral kaydığında uygulanacak yöntem cihazın rahimdeki konumuna, spiral türüne, kişinin şikâyetlerine ve gebelik isteğine göre belirlenir. Kısmen dışarı çıkmış veya rahim ağzı kanalına inmiş spiral genellikle çıkarılır. Aynı cihaz itilerek tekrar yerine yerleştirilmez.
Gebelik bulunmadığı, enfeksiyon olmadığı ve rahim yapısının uygun olduğu durumlarda eski spiral çıkarıldıktan sonra aynı seansta yeni bir spiral takılabilir. Yeni spiral istenmiyorsa başka bir doğum kontrol yöntemi planlanmalıdır.
Rahim duvarına gömülmüş veya ipleri görünmeyen spirallerde çıkarma işlemi daha farklı olabilir. Ultrason eşliğinde çıkarma veya histeroskopi gibi yöntemler gerekebilir. Bu işlemler kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından planlanır.
Kayma şüphesinde yapılması gerekenler şunlardır:
- Spirali çekmemek, itmemek veya kesmeye çalışmamak
- Konum doğrulanana kadar prezervatif kullanmak
- Adet gecikmesi varsa gebelik testi yapmak
- Korunmasız ilişkinin tarihini hekime bildirmek
- Kısa sürede jinekolojik muayene olmak
- Şiddetli ağrı, ateş veya yoğun kanamada acil başvurmak
- Spiral çıkarılacaksa sonraki korunma yöntemini önceden planlamak
| Tespit edilen durum | Genel yaklaşım |
|---|---|
| Kısmi düşme | Spiral çıkarılır; uygun koşullarda yenisi takılabilir. |
| Tam düşme | Gebelik riski değerlendirilir ve yeni korunma yöntemi planlanır. |
| Rahmin alt bölümünde yerleşim | Spiral türü, belirtiler ve konumuna göre çıkarma veya takip kararı verilir. |
| Rahim duvarına gömülme | Uzman tarafından uygun çıkarma yöntemi planlanır. |
| Gebelik saptanması | Gebeliğin yeri belirlenir ve spiral ipleri görülebiliyorsa çıkarma seçeneği değerlendirilir. |
| Enfeksiyon bulgusu | Enfeksiyon tedavisi ve spiralin durumu birlikte değerlendirilir. |
Spiral kullanırken gebelik oluşmuşsa cihazın çıkarılıp çıkarılmayacağı gebeliğin konumuna ve iplerin erişilebilir olup olmadığına göre değerlendirilir. CDC, ipler görülebiliyorsa veya cihaz rahim ağzı kanalından güvenle alınabiliyorsa çıkarılmasının gebelik sonuçlarını iyileştirdiğini belirtmektedir. :contentReference[oaicite:4]{index=4}
Acil değerlendirme gereken durumlar: Pozitif gebelik testiyle birlikte tek taraflı şiddetli kasık ağrısı, omuz ağrısı, bayılma, yoğun kanama, yüksek ateş veya kötü kokulu akıntı varsa gecikmeden acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Spiral kayması her zaman belirti vermeyebilir. İplerde değişiklik, yeni başlayan ağrı, olağan dışı kanama veya spiralin sert bölümünün hissedilmesi durumunda konum muayene ve ultrasonla değerlendirilmelidir. Spiral kaydığında cihazı kişinin kendi kendine düzeltmeye çalışması güvenli değildir.
Sorumluluk reddi: Sorumluluk reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi veya kişiye özel doğum kontrol yöntemi önerisi yerine geçmez.